پروژه حاضر با تمرکز بر ابعاد روان‌شناختی جنگ‌های معاصر، با بهره‌گیری از جدیدترین شواهد علوم رفتاری، روان‌شناسی جنگ، روان‌شناسی اجتماعی و رفتار جمعی، چهارچوبی نوین و شواهدمحور برای سیاست‌گذاری، طراحی مداخلات و اقدامات عملیاتی در شرایط جنگی ارائه می‌کند. یافته‌های پژوهش در پنج محور تخصصی «برانگیزاندن اراده و کنش جمعی»، «تقویت انسجام اجتماعی»، «مدیریت تصویر و روایت»، «مقابله با اخبار جعلی» و «پیشگیری و مدیریت ناآرامی‌ها» صورت‌بندی شده و ذیل هر محور، توصیه‌های علمی جهت مقابله موثرتر با دشمنان ارائه شده است.
در جنگ‌های معاصر، پیروزی و شکست دیگر صرفا در میدان نبرد و بر اساس میزان برخورداری از تجهیزات، تسلیحات، نیروی انسانی و ظرفیت‌های نظامی تعیین نمی‌شود؛ بلکه بخش مهمی از معادله قدرت، در میدان ادراک، هیجان، شناخت و رفتار اجتماعی شکل می‌گیرد. جنگ‌های جدید، علاوه بر مواجهه نظامی، عرصه‌ای برای رقابت بر سر اعتماد، کنش جمعی و انسجام اجتماعی هستند. در چنین شرایطی، جامعه نه صرفا مخاطب پیام‌ها و رویدادهای جنگ، بلکه خود یکی از مهم‌ترین میدان‌های اثرگذاری و یکی از تعیین‌کننده‌ترین بازیگران جنگ محسوب می‌شود. براین اساس، سیاست‌گذاری در شرایط جنگی نیازمند عبور از رویکرد صرفا اطلاع‌رسان به سمت رویکردی است که ادراک، شناخت، هیجان و محیط تصمیم‌گیری را به‌صورت یکپارچه مورد توجه قرار دهد.
بر این اساس، مرکز بینش‌های رفتاری ایران طی پژوهشی چندین‌ماهه و مدون، با مرور و تحلیل جدیدترین شواهد علمی، مطالعات تجربی و یافته‌های معتبر جهانی در حوزه‌هایی همچون روان‌شناسی جنگ، روان‌شناسی اجتماعی و رفتار جمعی، کوشیده است چهارچوبی شواهدمحور و نوین برای فهم و مواجهه با ابعاد روان‌شناختی جنگ‌های معاصر ارائه نماید. بر همین اساس، یافته‌ها و شواهد بررسی‌شده در پنج محور تخصصی به شرح زیر صورت‌بندی شده‌اند:
۱. برانگیزاندن اراده و کنش جمعی مردم
امروزه کنش جمعی یکی از ارکان اساسی زندگی اجتماعی و سیاسی و سازوکاری موثر برای تحقق تغییرات اجتماعی به شمار می‌رود. در شرایط جنگ و منازعه، همراه‌سازی مردم با اهداف و اراده راهبردی حاکمیت، مستلزم شناخت سازوکارهای روان‌شناختی موثر بر شکل‌گیری و تداوم اقدام جمعی است. گزارش حاضر با تکیه بر یافته‌های علوم رفتاری و شناختی، «مدل روان‌شناختی برانگیزاندن اراده و کنش جمعی مردم» را معرفی کرده و با تمرکز بر نقش هویت اجتماعی، کارآمدی، ادراک بی‌عدالتی، رویداد تراژیک، خشم و ادراک همراهی دیگران، توصیه‌هایی نوین و شواهدمحور جهت تقویت کنش جمعی جامعه ارائه می‌کند.
۲. تقویت انسجام اجتماعی
انسجام اجتماعی، به‌عنوان وضعیتی مبتنی بر سازوکارهای رفتاری و شناختی، نقشی اساسی در پایداری و مقاومت کشورها و کاهش دوقطبی‌ها و از هم‌گسیختگی‌های جوامع ایفا می‌کند. اگرچه بحران‌ها می‌توانند به‌طور موقت انسجام اجتماعی را افزایش دهند، تداوم آن نیازمند سازوکارهای بنیادین و پایدار است. گزارش حاضر با بهره‌گیری از یافته‌های علوم رفتاری و شناختی، «مدل روان‌شناختی انسجام اجتماعی» را معرفی کرده و با تکیه بر شش مولفه اعتماد سیاسی، گشودگی، مشارکت، ادراک تهدید بیرونی، ارزش‌های مشترک و فراادراک، توصیه‌هایی علمی و شواهدمحور برای تقویت انسجام اجتماعی در کشور ارائه می‌نماید.
۳. مدیریت تصویر و روایت
در جنگ‌های معاصر، میدان نبرد از رویارویی نظامی فراتر رفته و به عرصه رقابت روایت‌ها، ادراکات و هیجانات تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که تسلط بر میدان روایت می‌تواند در شکل‌دهی به رفتار، انسجام داخلی و تضعیف اراده طرف مقابل نقشی تعیین‌کننده ایفا کند. ازاین‌رو، مدیریت اثربخش تصویر و روایت، مستلزم شناخت علمی سازوکارهای روان‌شناختی و رفتاری انسان است. گزارش حاضر با بهره‌گیری از نظریات روان‌شناسی جنگ و اقناع، مجموعه‌ای از توصیه‌های کاربردی برای مدیریت تصویر و روایت جمهوری اسلامی ایران ارائه می‌کند.
۴. مقابله با اخبار جعلی
امروزه پدیده اخبار جعلی، بسیاری از کشورهای جهان از جمله ایران را با چالش‌های جدی مواجه نموده‌است. انتشار و گسترش این اخبار به‌ویژه در زمان بحران و جنگ، می‌تواند پیامدهای منفی و عمیقی برای افراد، دولت‌ها و جوامع به‌همراه داشته باشد و از این رو، مقابله‌ای هدفمند، هوشمندانه و مبتنی بر شواهد با این پدیده، ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌آید. اثربخشی هر نوع مقابله با اخبار جعلی، در گرو بهره‌گیری از شواهد و یافته‌های علمی از عوامل روان‌شناختی موثر بر پذیرش، انتشار و اصلاح اخبار جعلی است و درک سازوکارهای رفتاری و شناختی ذهن انسان، پیش‌شرط طراحی هرگونه اقدام مقابله‌ای محسوب می‌شود. گزارش حاضر با بهره‌گیری از جدیدترین یافته‌های روان‌شناختی، در تلاش است توصیه‌هایی موثر در راستای مقابله با اخبار جعلی ارائه نماید.
۵. پیشگیری و مدیریت ناآرامی‌ها
در سال‌های اخیر، افزایش ناآرامی‌ها و شورش‌های خیابانی، اهمیت شناخت علمی و شواهدمحور پویایی‌های جمعی و سازوکارهای شکل‌گیری اعتراضات را برجسته کرده است. یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد راهبردهای نادرست و فاقد پشتوانه علمی می‌توانند به تشدید ناآرامی‌ها منجر شوند. «مدل هویت اجتماعی شورش» با اتکا بر بیش از چهار دهه پژوهش در روان‌شناسی توده‌ها و تجربه همکاری با نهادهای دولتی و انتظامی، چهارچوبی کاربردی برای تحلیل و مدیریت این پدیده ارائه می‌کند. گزارش حاضر نیز بر مبنای این مدل، مجموعه‌ای از توصیه‌های رفتاری را جهت هدایت فعالیت‌های رسانه‌ای و میدانی کشور ارائه می‌دهد.
این پروژه که در تابستان و پاییز 1404 تدوین شده، در گام نخست، به تبیین مولفه‌های اثرگذار بر هر یک از موضوعات فوق پرداخته و در گام بعد، مجموعه‌ای از راهبردها و توصیه‌های سیاستی مبتنی بر علوم رفتاری را به‌منظور مقابله موثرتر با رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا پیشنهاد کرده است.
این راهبردها و ایده‌ها قابلیت استفاده در طیف وسیعی از دستگاه‌های رسانه‌ای و نهادهای نظامی را داشته و می‌توانند مبنای طراحی و اجرای سیاست‌ها و اقدامات عملیاتی در سطوح مختلف قرار گیرند.
