اعتماد، یکی از پیش‌شرط‌های اساسی برای شکل‌گیری و تداوم تعامل موثر میان جامعه و نهادهای حکمرانی است. بااین‌حال، آسیب‌دیدن اعتماد می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک اختلال مقطعی در روابط میان جامعه و حکومت ایجاد کند و بازسازی آن را به فرایندی پیچیده و چندبعدی تبدیل سازد. این گزارش با بهره‌گیری از ادبیات و شواهد علمی، به بررسی سازوکارهای نقض و ترمیم اعتماد، عوامل موثر بر این فرایند و رویکردهای مختلف ترمیم اعتماد می‌پردازد. همچنین، با بررسی راهبردهای قابل استفاده در مواجهه با موقعیت‌های نقض اعتماد، مجموعه‌ای از ملاحظات و توصیه‌های سیاستی را برای حفظ، تقویت و بازسازی اعتماد به حکمرانی ارائه می‌کند.
اعتماد از مولفه‌های بنیادین روابط انسانی و تعاملات نهادی است و نقشی اساسی در شکل‌گیری همکاری، پذیرش سیاست‌ها و تداوم تعامل میان جامعه و نهادهای حکمرانی ایفا می‌کند. بااین‌حال، نقض اعتماد به حکمرانی پدیده‌ای قابل‌توجه است که می‌تواند پیامدهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و نهادی گسترده‌ای به همراه داشته باشد. شواهد و تجربیات موجود نشان می‌دهد که ترمیم اعتماد پس از آسیب‌دیدن آن، فرایندی به‌مراتب پیچیده‌تر از شکل‌گیری اولیه اعتماد است و مستلزم شناخت دقیق عوامل و سازوکارهای موثر بر ادراک، نگرش و واکنش افراد و گروه‌هاست.
در چنین شرایطی، مسئله چگونگی ترمیم و بازسازی اعتماد عمومی، به یکی از محورهای مهم سیاست‌گذاری در بسیاری از کشورها تبدیل شده است. هم‌زمان، گسترش شواهد و یافته‌های علمی در حوزه‌هایی همچون علوم رفتاری و علوم شناختی، شناخت دقیق‌تری از سازوکارهای شکل‌گیری، تضعیف و ترمیم اعتماد فراهم کرده و ظرفیت‌های جدیدی را برای طراحی و اجرای مداخلات سیاستی در اختیار تصمیم‌گیران قرار داده است.
شواهد علمی موجود نشان می‌دهد که ترمیم اعتماد، فرایندی پیچیده و چندبعدی است که تحت تاثیر مجموعه‌ای از عوامل روان‌شناختی، اجتماعی و شناختی قرار دارد. ازاین‌رو، اثربخشی اقدامات معطوف به ترمیم اعتماد، مستلزم شناخت دقیق سازوکارهایی است که ادراک، احساسات و نگرش افراد نسبت به نهادهای حکمرانی را شکل می‌دهند و بر واکنش آنان به اقدامات ترمیمی اثر می‌گذارند.
پروژه حاضر که توسط مرکز بینش‌های رفتاری ایران، با همکاری اندیشکده حکمرانی شریف و به سفارش مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری تهیه شده است، با اتکا بر مهم‌ترین نظریه‌ها و شواهد علمی، ابتدا مفهوم نقض اعتماد و ابعاد آن را تبیین می‌کند؛ سپس فرایند ترمیم اعتماد، راهبردهای اصلی ترمیم اعتماد آسیب‌دیده و ملاحظات موثر بر انتخاب و به‌کارگیری این راهبردها را مرور کرده و در نهایت، مجموعه‌ای از توصیه‌های سیاستی مبتنی بر علوم رفتاری را برای ترمیم اعتماد به حکمرانی ارائه می‌کند.
هدف از این مطالعه، ایجاد زمینه‌ای برای شناخت دقیق‌تر مسئله اعتماد به حکمرانی و فراهم‌کردن مبنایی علمی برای طراحی و بررسی مداخلات ترمیم اعتماد است؛ به‌گونه‌ای که تصمیم‌گیران بتوانند در مواجهه با موقعیت‌های نقض اعتماد، ابعاد و زمینه‌های مختلف مسئله را مورد توجه قرار داده و متناسب با شرایط، گزینه‌های مداخله‌ای را بررسی کنند. این چهارچوب می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های سیاستی مرتبط با حفظ، تقویت و ترمیم اعتماد میان جامعه و نهادهای حکمرانی مورد استفاده قرار گیرد.
