امروزه غلبه در جنگهای نوین، تنها با تضعیف توان نظامی دشمن حاصل نمیگردد؛ بلکه کسب برتری و تحقق پیروزی در نبردها مستلزم آن است که مردم با مقاصد و اهداف دولتها همراه شوند و این همراهی، به کنشی جمعی در راستای اراده حاکمیت بیانجامد. گزارش حاضر ضمن بهرهگیری از جدیدترین یافتههای حوزه روانشناسی جنگ، میکوشد مدلی روانشناختی از نحوه برانگیزاندن اراده و کنش جمعی مردم در راستای مقابله با دشمنان ارائه نماید.
در جهان معاصر، همراهی و اقدام جمعی بهعنوان یکی از ارکان بنیادین زندگی اجتماعی و سیاسی شناخته میشود. امروزه بهندرت میتوان با اخباری مواجه شد که در آنها نشانی از اشکال گوناگون کنش جمعی و همکاری مردم در راستای تغییرات اجتماعی یا سیاسی نباشد. اهمیت و نقش برجسته این موضوع در جنبشها و تحولات سراسر جهان، نظیر مخالفت با خشونت نژادی یا مقابله با نسلکشی در فلسطین، بهروشنی قابل مشاهده است. در دو دهه گذشته، مطالعه کنش جمعی بهعنوان «شکلی موثری از رفتار که توسط تعداد زیادی از مردم جامعه رخ داده و بهدنبال تحقق یک خواست یا اراده اجتماعی است»، رشد فزایندهای داشته است و پژوهشگران بیش از پیش در جستجوی سازوکارهای روانشناختی هستند که این فرایند را تسهیل میکنند.
اکنون در میانه جنگ با رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا، برانگیزاندن اراده، همراهی و اقدام جمعی ایرانیان باهدف تقابل همهجانبه با دشمنان تا تحقق پشیمانی، ضرورتی راهبردی و غیرقابل چشمپوشی بهنظر میرسد. امروز بیش از هر زمان دیگری، تمرکز اصلی نبردها بر سر تاثیرگذاری بر نگرشها، ادراکات، هیجانها و رفتارهاست، چرا که غلبه در جنگها و منازعات نظامی، صرفا از مسیر تضعیف توان نظامی دشمن حاصل نمیگردد، و کسب پیروزی مستلزم همراهسازی مردم با اراده و مقاصد راهبردی حاکمیت است. تلاش فزاینده دشمنان در عرصه روانی و شناختی با محوریت تشویش افکار عمومی، ایجاد فاصله میان ملت و نظام و خاموشسازی ظرفیتهای مردمی، خود گواهی بر اهمیت بیبدیل کنشهای جمعی در مقابله با دشمنان است.
براین اساس، گزارش حاضر که در تیرماه 1404 تدوین شده، میکوشد تا با تکیه بر جدیدترین و اصلیترین نظریات و یافتهها در حوزه علوم رفتاری و شناختی، ضمن معرفی «مدل روانشناختی برانگیزاندن اراده و کنش جمعی مردم» در مقابله با دشمنان، توصیهها و ایدههایی با تکیه بر سه مولفه اصلی مدل، یعنی هویت اجتماعی، کارآمدی و ادراک بیعدالتی و سه مولفه مکمل آن، چون رویداد تراژیک، هیجان خشم و ادراک همراهی دیگران، ارائه نماید.