در سالهای اخیر، افزایش ناآرامیها و شورشهای خیابانی، اهمیت شناخت علمی و شواهدمحور پویاییهای جمعی و سازوکارهای شکلگیری اعتراضات را برجسته کرده است. یافتههای پژوهشی نشان میدهد راهبردهای نادرست و فاقد پشتوانه علمی میتوانند به تشدید ناآرامیها منجر شوند. «مدل هویت اجتماعی شورش» با اتکا بر بیش از چهار دهه پژوهش در روانشناسی تودهها و تجربه همکاری با نهادهای دولتی و انتظامی، چهارچوبی کاربردی برای تحلیل و مدیریت این پدیده ارائه میکند. گزارش حاضر نیز بر مبنای این مدل، مجموعهای از توصیههای رفتاری را جهت هدایت فعالیتهای رسانهای و میدانی کشور ارائه میدهد.
در سالهای اخیر، بسیاری از کشورهای جهان با روندی روبهافزایش از ناآرامیها و شورشهای خیابانی مواجه بودهاند؛ رخدادهایی که افزون بر پیامدهای اجتماعی و امنیتی قابلتوجه، حاکی از نقش برجسته پویاییهای جمعی در جوامع معاصر است.
براساس یافتههای پژوهشی، فقدان درک دقیق و علمی از سازوکارهای شکلگیری اعتراضات و بهکارگیری راهبردهای نادرست، نهتنها به جلوگیری از ناآرامیها منجر نمیشود، بلکه میتواند بهمثابه عاملی تسریعکننده در بروز یا تشدید آنها عمل کند. ازاینرو، اتخاذ رویکردی مبتنی بر شواهد با هدف جداسازی اعتراضات مشروع از شورشهای خیابانی و کمک به تحقق خواستۀ گروههای معترض جامعه ضرورتی راهبردی محسوب میشود.
«مدل هویت اجتماعی شورش» حاصل بیش از چهل سال پژوهش نظاممند در حوزه روانشناسی تودهها و نیز همکاریهای پژوهشی و عملیاتی با دولتها و نهادهای انتظامی در زمینه مدیریت ناآرامیها است. کاربست این مدل در تحلیل ناآرامیهای شاخص سالهای اخیر دنیا، نشاندهنده ظرفیت تبیینی و کاربردی بالای آن است؛ بهگونهای که برخی دولتها این مدل را مبنای اقدامات و مداخلات خود در زمینه مدیریت اعتراضات و شورشها قرار دادهاند.
گزارش حاضر با اتکا بر این چهارچوب نظری، هشت توصیه رفتاری ارائه میکند که میتواند مبنای طراحی و هدایت فعالیتهای رسانهای و میدانی کشور قرار گیرد.