مالیات یکی از مسائل مهم برای اقتصاد هرکشوری است. شیوه اخذ مالیات و میزان رضایت مؤدیان از نحوه تعامل با کارکنان و ماموران مالیات در مشارکت آنان بسیار موثر است و از این حیث لازم است ضمن شناخت عمیقتر این پدیده، تا حد امکان بتوان این تعامل را بیهزینه و کارآمد کرد. پژوهش حاضر تلاش داشته از طریق طراحی سنجۀ پایش اختصاصی و سنجش رضایتمندی مؤدیان و مصاحبه با خبرگان مالیاتی از عوامل نارضایتیها و موانع بر سر راه مشارکت مؤدیان آگاهی پیدا کرده و راهکارهایی برای آن ارائه دهد. در کنار آن، باتوجه به نرخ پایین مشارکت مؤدیان در نظرسنجیهای این سازمان، راهکارهایی رفتاری برای ترغیب این افراد به شرکت در این نظرسنجیها ارائه شدهاست.
از جمله مسائل مربوط به مالیاتستانی در کشور، سطح رضایتمندی مؤدیان مالیاتی از نحوهی تعامل و ارائه خدمات توسط ماموران مالیاتی است. در واقع رصد و سنجش سطح رضایتمندی سبب می شود که سازمان امور مالیاتی بتواند ارتباط خود با تامینکنندگان اصلی مالیات را افزایش داده و به اهداف از پیشتعیینشده نزدیکتر شود. پایش و سنجش رضایتمندی مودیان مالیاتی از جمله دغدغههای این سازمان بوده که نیازمند بروزرسانی و تدوین ابزارهای صحیح میباشد.
از این رو هدف این طرح پژوهشی، تدوین ابزار پایش و سنجش رضایتمندی مودیان مالیاتی بر اساس اصول علمی و همچنین افزایش مشارکت مودیان در مشارکت این سنجش است. ابزار پرسشنامه یکی از مهمترین ابزارهای جمعآوری دادهها است. این ابزار با پوشش طیف وسیعی از مخاطبان اطلاعات ارزشمندی را در اختیار مدیران و تصمیمگیران سازمانی قرار میدهد. از این رو پرسشنامه به یکی از رایجترین ابزارهای جمعآوری اطلاعات و دادههای نگرشی و عملکردی در سازمانها تبدیل شده است.
اما باید توجه داشت که همپای سنجش گسترده و ارزشمندی که در اختیار سازمانها قرار میدهد، این ابزار تهدیداتی را به همراه دارد. اگر پرسشنامه به شکل دقیق و علمی طراحی نشده و دادههای حاصل از آن آنچه باید مورد بررسی قرار میگرفتهاند را مورد بررسی قرار ندهد، سبب ایجاد اطلاعات بیارزش و گاهی گمراهکننده میشود. از سوی دیگر اگر دادههای جمعآوری شده از پرسشنامه به میزان کافی نباشد، اطلاعات حاصل از تحلیل دادههای آن بازنمایی صحیحی از جامعه مورد بررسی ارائه نمینماید. برای پاسخ به این دغدغه (میزان نرخ مشارکت و پاسخ به پرسشنامه) مجموعهای از علوم رفتاری پوشش داده شده و فنونمختلفی برای این موضوع طراحی شده است.
به این منظور پژوهش حاضر تلاش داشته است تا به با طراحی سه گام اصلی، دغدغههای پیشگفته را پوشش دهد. سه گام اصلی این طرح عبارتند از:
این پروژه در تابستان 1401 و با همکاری مرکز آموزش، پژوهش و برنامهریزی مالیاتی و دانشگاه امام صادق (ع) انجام شد.