یکی از چالشبرانگیزترین موضوعات کشور در سالهای اخیر، مسئلۀ ناترازی انرژی است. باتوجه به اهمیت این موضوع، مرکز بینشهای رفتاری ایران از سال 1404 اقدامات مختلفی برای کمک به دستگاههای دولتی جهت حل این مسئله از زاویۀ بینشهای رفتاری صورت داده است. در یکی از جدیدترین این اقدامها، و به درخواست سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، مرکز ضمن ارزیابی رفتاری بافت یکی از مساجد کشور، توصیههایی رفتاری برای پیادهشدن در مساجد سراسر کشور ارائه داد. این توصیهها در جلسهای با حضور رئیس جمهور محترم ارائه شد.
یکی از ابتکارات جدید دولت برای کاهش مصرف انرژی در کشور، طرح «حکمرانی محلهمحور و مسجدمحور» بهشمار میرود که تلاش دارد با محوریتبخشی به مساجد، الگوی مصرفی جامعه را به سمت الگوهای بهینهتر هدایت کند. بر این اساس، هفتۀ گذشته بنابر درخواست سازمان بهینهسازی و مديريت راهبردی انرژی از مرکز، بازدیدی از یکی از مساجدِ الگوی این طرح بهعمل آمد و موانع و عوامل موجود در بافت مساجد برای تغییر رفتار مصرف انرژی از منظر علوم رفتاری بررسی شد.
در نتیجۀ این بازدید و با اتکا بر یافتههای پروژۀ مرکز باعنوان «بهکارگیری بینشهای رفتاری در حوزۀ مصرف انرژی»، ۱۱ ایدۀ روانشناختی برای پیادهسازی در مساجد پیشنهاد و در جلسۀ این سازمان با حضور ریاست محترم جمهور ارائه شد. این ایدهها در حال حاضر بهعنوان مبنای تغییر رفتار مساجد برای کاهش مصرف انرژی قرار گرفتهاند.
برخی از این ایدهها عبارتند از:
• عادتسازی در بهکارگیری وسایل سرمایشی و روشنایی مانند همزمان روشن کردن چراغها با پخش اذان و خاموش کردن آنها همزمان با پایان ادعیهی بعد از نماز.
• ارائه بازخورد نسبت به عملکرد مدیریت مصرف انرژی از طریق پیامک یا تماس به صورت ماهانه
• ملموس و قابل فهم کردن هزینههای بسیار زیاد مصرف انرژی
• ایجاد مانع بر سرراه استفادهی نامناسب از وسایل سرمایشی و گرمایشی مانند دور از دسترس قرار دادن دکمههای تغییر دما.