«اعتماد» واژهای است که این روزها مکرّراً شنیده میشود، اما اختصاص به امروز و ایران ندارد و بحران بیاعتمادی از سالها پیش در جهان فراگیر شده و عرصههای مختلف، از جمله روابط مردم و حاکمیت، را در بر گرفته است.
این پدیده بهدلیل آثار خود از اهمیت بالایی برخوردار است. وجود اعتماد در روابط مردم و حاکمیت، آثاری همچون افزایش انسجام اجتماعی، تابآوری و رضایتمندی، بهبود سیاستگذاریهای مؤثّر، ثبات در جامعه و کاهش دوقطبی و نارضایتی را در پی دارد.
طبیعتاً این پیامدها در زمان بحران و جنگ بیش از پیش اهمیت مییابند؛ چراکه لازمۀ پیروزی، محققشدن همین آثار اعتماد همچون انسجام است.
مقولۀ اعتماد، بهدلیل این آثار عمیق، در صورت آسیبدیدن و خدشهدار شدن، جبرانی دشوار و طولانی در پیش خواهد داشت؛ بهنحویکه در اکثر موارد علیرغم تلاشهای اعتمادزا، به نقطۀ پیشین بازنمیگردد.
مجموعاً بهدلیل همین پیامدها و ویژگیها، یکی از اهداف دشمن در روزهای اخیر و بعد از شکست در صحنۀ نظامی، کاهشِ بیش از پیشِ اعتماد مردم به حاکمیت بوده است. بنابراین مهم است که مردم و نهادهای حاکمیتی، از اعتماد موجود پاسداری کرده و از طُرق مختلف در پی ترمیم و ارتقاء آن باشند. از جمله:
داشتن صداقت: مهم است که مردم از سخنان و عملکرد مسئولین و نهادهای حاکمیتی و حتی نشانههای محیطی و موقعیتی، برداشت صداقت، شفافیت و عدم تناقض داشته باشند.
انتقال پیام در سریعترین زمان ممکن: در مواقع حساس لازم است مسئولین در زودترین زمان ممکن با مردم سخن گفته، «ادعای اول» را مستقر سازند و با توضیحات خود اعتماد موجود را تقویت یا اعتماد آسیبدیده را ترمیم کنند.
شریککردن مردم در حل مسائل حاکمیت: مشارکت مدنی و اعتماد رابطهای دوسویه و متقابل دارند. هنگامی که مردم در ابعاد مختلف حکمرانی مشارکت داده شوند، احساس اثرگذاری و اعتماد آنها تقویت میگردد. اما زمانیکه اعتماد آنها دچار خدشه شود احتمال مشارکت مدنی آنها نیز کاهش خواهد یافت.
نمایانکردن اقدامات نهادها و مردم در جهت رفاه هموطنان: به تصویر کشیدن تلاشهای گروههای مختلف مسئولین و مردم که جهت رفع آسیب از مردم، جبران خسارات، تامین امنیت و رفاه و حفظ ثبات جامعه انجام شدهاند، پیامد مهمی چون افزایش اعتماد را در پی دارد.
ایجاد تصویر صلاحیت ارکان و افراد مختلف نظامی و دولتی: ذکر نمونههایی از کارآمدی و اثرگذاری اقدامات و تلاش شبانهروزی مسئولین نظامی و دولتی، توانمندی، صلاحیت، دانش و تخصص آنها را نشان داده و سبب افزایش اعتماد میگردد.
نشاندادن درک صحیح مسئولین از دغدغههای مردم: لازم است درک واقعبینانه مسئولین از نیازهای روزمرۀ مردم بهویژه در زمان جنگ به طور صحیح بازنمایی شود؛ مانند درک نیاز مردم به کالاهای اساسی و بنزین، نیاز به حفظ قدرت و عزت کشور، و نیاز به پیروزی و امنیت.
به طور کلی توجه بیشتر «مسئولین» به ایجاد و بهبود اعتماد و همچنین تلاش بیشتر «مردم» به حفظ و پاسداری از انسجام و اعتماد موجود، لازمۀ پیروزی در درگیریهای نظامی، سیاسی، اقتصادی و فرامرزی است چرا که این مفهوم مانند نخ تسبیحی به سایر روابط و رویدادهای آینده کشور سامان داده و آن را مستحکم و مقاوم میسازد.
