اعتماد به عنوان یکی از مهم‌ترین عناصر متصل‌کنندۀ مردم به حاکمیت، در سال‌های اخیر در ایران و جهان کاهش یافته‌است و جهان با پدیدۀ بحران بی‌اعنمادی روبهرو است. از این جهت در سال‌های اخیر، مطالعات متعددی با هدف درک بهتر این پدیده و راهبردهای مواجهه با آن در جهان انجام شده و همچنین این مسئله تبدیل به یکی از اصلی‌ترین مسائل حکمرانی در سطح جهان شده‌است. محوریت‌یافتن مسئلۀ اعتماد در جهان سبب شده‌است تا دانش‌های نوینی همچون علوم رفتاری و شناختی بیش از پیش به این مسئله بپردازند و زاویۀ جدیدی از مواجهه با آن را در اختیار سیاستگذاران قرار دهند.
سنجش سطح اعتماد به‌نحوی که به‌صورت حداکثری منجر به ارائه بینش‌هایی برای اقدامات عملی سیاستگذاران در راستای ترمیم و ارتقاء اعتماد شود، یکی از اهداف اصلی این مطالعات جدید است. گزارش حاضر ضمن مرور جدیدترین ادبیات نظری مسئله اعتماد مردم به حاکمیت در دانش جهانی علوم رفتاری، چهارچوب مفهومی نوین و شاخصی بومی برای سنجش اعتماد به حاکمیت در ایران ارائه داده‌است که مشتمل بر پنج مؤلفۀ اصلی شایستگی، خیرخواهی، درستکاری، عدالت و گشودگی بوده و آن را برای اولین بار در نمونۀ معرف جامعۀ ایران اجرا کرده است.
اعتماد، زیربنای تمام روابط انسانی و تعاملات نهادی است و بسیاری از عملکردهای جامعه بر پایه آن شکل می‌گیرند. اعتماد به حاکمیت، عنصر مهمی است که مردم و دولت را در یک جامعه به یکدیگر متصل می‌کند و پیامدهای متعددی بر عملکرد دولت و وضعیت جامعه دارد. اعتماد به حاکمیت در دو دهه اخیر در سراسر جهان کاهش یافته است و جهان با پدیده بحران بی‌اعتمادی روبهرو است.
از این جهت سنجش‌های متعددی جهت ارزیابی وضعیت اعتماد به حکومتها انجام شده است. اما مسئله این است که اغلب ابزارهای سنجش اعتماد، آن را مفهومی ساده و تک‌بعدی در نظر گرفته‌اند، در حالی که دانش روز علوم رفتاری و شناختی نشان می‌دهد اعتماد مفهومی پیچیده و دارای چندین بعد و مؤلفه است. در سال‌های اخیر ابزارهای نوین و برگرفته از علوم رفتاری جهت سنجش سطح اعتماد مردم به حکومتها طراحی در دنیا شده‌اند که با به‌کارگیری نگاهی چند بعدی به مفهوم اعتماد، ابعاد و عناصر مختلف این مفهوم را شناسایی و اندازه‌گیری می‌کنند.
سنجش اعتماد مبتنی بر رویکرد رفتاری، می‌تواند اعتماد به هر یک از بخش‌ها و دستگاه‌های مختلف حاکمیت را به صورت جداگانه بسنجند و تغییرات وضعیت اعتماد در طول زمان و پس از تحولات اجتماعی و رخدادهای متفاوت را مورد بررسی قرار دهد.
ارزیابی سطح اعتماد به حاکمیت در ایران عمدتاً در حاشیه سایر مفاهیم نظیر سرمایه اجتماعی انجام شده است. پیمایش‌هایی که به صورت متمرکز، وضعیت اعتماد به حاکمیت و نهادهای آن را می‌سنجند به ندرت در کشور اجرا شده‌اند. سنجش سطح اعتماد به صورت متمرکز می‌تواند مفهوم اعتماد را از یک پدیده جانبی در سیاستگذاری به یک مفهوم محوری تبدیل کند که در طراحی سیاست‌ها، برنامه‌ها و اقدامات حاکمیتی به کار می‌رود. علاوه بر این، ارزیابی وضعیت اعتماد با یک رویکرد چند بعدی می‌تواند تصویر بسیار دقیق‌تری نسبت به وضعیت اعتماد در جامعه ایجاد کند و به صورت تفکیک شده نشان دهد هر یک از گروه‌های جمعیتی در هر یک از ابعاد اعتماد چه وضعیتی دارند.
هدف از پروژۀ حاضر تدوین یک شاخص بومی اعتماد مردم به حاکمیت از منظر یافته‌های علوم رفتاری و سپس اجرای آن بر روی جامعۀ ایران بود. این پروژۀ، به عنوان اولین سنجش شاخص بومی و رفتاری اعتماد، به سفارش مرکز افکارسنجی ملتِ مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، در زمستان 1402 اجرا شد. (باتوجه به محدودیت‌های نهاد کارفرما، امکان انتشار جزییات یافته‌ها وجود ندارد.)
